شقاق (فیشر) یا زخم مقعدی؛ علت، علائم، تشخیص و معاینه

عکس شقاق مقعدی

اکثرا افراد در زندگی خود برای یک بار هم که شده شقاق (فیشر) یا همان زخم مقعدی را به طور مقطعی تجربه می کنند. در نتیجه اگر شما هم در حال حاضر با این مشکل درگیر هستید، نیاز نیست نگران باشید. چرا که در این مقاله ما تمام نکاتی که باید بدانید تا به راحتی این عارضه را پشت سر بگذارید به طور کامل برایتان توضیح دادیم.

شقاق چیست ؟

شقاق یا فیشر که به آن زخم مقعدی نیز گفته می شود، در حقیقت یک شکاف، ترک یا خراش کوچک بین چین خوردگی های مقعد است که ممکن است در دریچه مقعد یا داخل کانال رکتوم هم ایجاد شود. شقاق مقعدی به انگلیسی با اصطلاح Anal Fissure نام برده می شود و عوامل مختلفی در به وجود آمدن آن نقش دارند. این شکاف کوچک طی حرکات شکمی روده و اجابت مزاج می تواند باعث درد، سوزش و خونریزی در ناحیه نشیمنگاهی فرد شود. یکی دیگر از عوارض رایج شقاق یبوست می باشد. اگر این عارضه درمان نشود، به مرور زمان زخم عمق بیشتری پیدا کرده و عضلات اطرافش را نیز درگیر می کند. 

بیماری شقاق به سن بستگی ندارد و افراد در هر مقطع سنی بر اساس سبک زندگی و داشتن رژیم غذایی نامناسب خود می توانند درگیر آن شوند.

مطلب پیشنهادی : درمان شقاق با لیزر و عمل جراحی

این عارضه در بیشتر مواقع با درد و خونریزی همراه است و به همین علت بیماران آن را با بیماری بواسیر اشتباه می گیرند در حالی که علائم و علت ایجاد این بیماری با بیماری بواسیر کاملا متفاوت است.

کلینیک زارعی

علائم شقاق یا فیشر مقعدی

مانند هر بیماری دیگری، شقاق مقعدی نیز با علائم و نشانه های خاصی همراه است. شایع ترین علائم شامل موارد زیر هستند:

  • پارگی یا شکاف قابل مشاهده در پوست اطراف مقعد
  • همراه با یک اسکین تگ یا گوشت اضافه در کنار زخم
  • درد شدید در ناحیه مقعد در حین حرکات روده، دفع و خروج گاز معده
  • رگه های خون روی مدفوع یا روی دستمال توالت پس از پاک کردن
  • سوزش یا خارش در ناحیه مقعد
  • خونریزی از زخم (در موارد مزمن)

چه زمانی باید به دکتر مراجعه کنیم؟

مادامی که هنگام حرکات روده ای درد حس کردید یا متوجه لکه های خون روی مدفوع یا دستمال کاغذی شدید، باید سریعا به دکتر مراجعه کنید.

در صورت مشاهده این علائم با ما تماس بگیرید

زمانی که هر کدام از این علائم را تجربه کردید، می توانید از طریق شماره زیر با کارشناسان ما در ارتباط باشید.

انواع

در بیشتر موارد این زخم مقعدی کوچک خود به خود بهبود پیدا می کند ولی در بعضی از افراد ممکن است این گونه نباشد و با گذشت زمان حتی وضع آن بد تر شود. به طور کلی می توان این عارضه را به دو دسته تقسیم کرد:

  • شقاق حاد: به طور معمول زمانی که فرد برای اولین بار این شکاف مقعدی را تجربه کرده و طی 6 الی 12 هفته بهبود پیدا می کند، به آن شقاق حاد می گویند.
  • شقاق مزمن: اکثرا زمانی که فرد شقاق حاد خود را نادیده گرفته و برای پیشگیری از گسترش یا درمان فیشر اقدام نمی کند، زخم بیشتر از 12 هفته باز مانده  و عضلات اسفنکتر مقعد را درگیر خود می کند. در این حالت معمولا لبه های زخم برجسته شده و همراه با سوزش و درد شدید همراه است. به این مرحله پیشرفته شقاق، مزمن می گویند و به مراتب درمان آن سخت تر است.

علت بوجود آمدن شقاق یا زخم مقعدی چیست؟

پوست مقعد بسیار نازک و حساس می باشد. در نتیجه ترک مقعدی اغلب در هنگام دفع مدفوع بزرگ یا سفت و رابطه مقعدی رخ می دهد. یبوست مزمن یا اسهال مکرر نیز می تواند منجر به پارگی پوست مقعد شود. همچنین سایر علل شایع عبارتند از:

  • حرکات روده
  • فشار آوردن در هنگام زایمان 
  • بیماری التهابی روده (IBD) 
  • بیماری کرون
  • کاهش جریان خون در ناحیه آنورکتال
  • تنگی بیش از حد عضلات اسفنکتر مقعد 
عکس زخم مقعدی

همچنین در موارد نادر ، ممکن است این پارگی بنا به دلایل زیر به وجود بیاید:

چه کسانی بیشتر در معرض ابتلا به زخم مقعدی یا فیشر هستند؟

یکی از دوره های سنی که به وجود آمدن ترک مقعد در آنها شایع می باشد، نوزادی است. همچنین افراد مسن به دلیل کاهش جریان خون در ناحیه آنورکتال ، مستعد شقاق یا فیشر هستند. در حین زایمان طبیعی و پس از آن ، زنان به دلیل قرار گرفتن در معرض فشار زیاد معمولا به این عارضه مبتلا می شوند.

همچنین افراد مبتلا به بیماریهای التهابی روده IBD توسط خطر ابتلا به این بیماری تهدید می شوند. زیرا التهابی که در پوشش روده ایجاد میشود ، بافت حساس اطراف مقعد را مستعد پارگی می کند.

افرادی که به طور مکرر دچار یبوست می شوند نیز در معرض خطر افزایش ترک های مقعدی هستند. سفتی و دفع مدفوع بزرگ از شایع ترین دلایل ایجاد پارگی مقعدی است. 

تشخیص و معاینه

پزشک معمولاً می تواند شقاق یا فیشر را به سادگی با معاینه بصری اطراف مقعد تشخیص دهد. با این حال ، در بعضی از موارد این زخم داخل کانال رکتوم بوده یا بین لبه های سوراخ مقعد ایجاد شده است. در این موارد ممکن است دکتر از روشهای دیگری برای معاینه کمک بگیرد که جواب قطعی تری دریافت کند.

عکس نحوه معاینه شقاق مقعدی

این روش ها شامل:

  • آنوسکوپی : این روش معاینه به وسیله لوله ای باریک و کوتاه به نام آنوسکوپ انجام می شود که طی آن تمامی نقاط مقعد و راست روده قابل مشاهده و بررسی می باشند.
  • کولونوسکوپی : به وسیله لوله ای به نام کولونوسکوپ که باریک و انعطاف پذیر است، تمامی قسمت های روده ی بزرگ قابل بررسی هستند.
  • سیگموئیدوسکوپی : دکتر در این روش به وسیله ی لوله ای باریک به نام سیگموئیدوسکوپ تمامی قسمت های انتهایی روده ی بزرگ را بررسی می کند.
  • بیوپسی یا نمونه برداری : مقعد که قسمتی کوچک از بافت ناحیه ی مقعدی به منظور بررسی های آزمایشگاهی برداشته می شود.

پس از معاینه پزشک متناسب با شرایط شما، بهترین راه درمان را انتخاب کرده و اقدام به انجام آن می نماید.

روشهای درمان درد شقاق

همانطور که ذکر کردیم، این عارضه معمولا همراه با علائم ناراحت کننده ای می باشد که افراد مایل هستند هر چه زودتر از آنها راحت شوند. به همین دلیل اقدام به درمان آن از راه های مختلفی می کنند. لازم به ذکر است که پیش از هر اقدامی برای درمان، از نظر پزشک متخصص در این حوزه کاملا آگاه شوید و خودسرانه اقدام نکنید.

انواع روشهای درمان شقاق مقعدی

انواع راه های درمان عبارتند از:

درمان با لیزر

لیزر CO2 یکی از ابزارهایی است که امروزه برای درمان بسیاری از بیماری ها و عارضه های پوستی مورد استفاده برترین پزشکان در تمام دنیا می باشد. همچنین به دلیل اینکه یک روش بدون عمل جراحی می باشد، در بین افراد محبوبیت دارد. طی لیزر درمانی با استفاده از تاباندن اشعه، هر گونه عفونت از بین رفته و زخم جوش خورده و مسدود می شود. از جمله مزیت های برجسته آن می توان به طول درمان بسیار کوتاه مدت و بی حسی موضعی اشاره کرد.

عمل جراحی یا اسفنکتروتومی

عمل جراحی شقاق یا اسفنکتروتومی در بیمارستان تحت بیهوشی یا بی حسی موضعی انجام می شود. از آنجا که شقاق به دلیل فشار بالا و اسپاسم مقعدی در عضلات اسفنکتر ایجاد شده است، جراح با استفاده از تیغ جراحی برش کوچکی کنار زخم شقاق ایجاد می کند تا از این فشار کاسته شود. در نتیجه به مرور زمان و به مدت تقریبا 6 هفته برای بهبودی زمان لازم است. معمولا در این روش، فرد تا زمان بهبودی کامل هنگام اجابت مزاج کمی درد دارد. از دیگر روشهای جراحی میتوان به فیشرکتومی نیز اشاره کرد.

روشهای خانگی و گیاهی

درمان های خانگی یا گیاهی بیشتر جنبه پیشگیری و کمک به تسریع در روند درمان همراه روشهای جراحی و لیزر دارند. از جمله روش های خانگی و گیاهی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • حمام سیتز
  • غذا و غلات فیبر دار
  • درمان با عسل
  • روغن زیتون و نارگیل
  • سرکه سیب و آلوئه ورا

روشهای دارویی

در مراحل اولیه بیماری ممکن است افراد بتوانند با مراجعه به پزشک و تجویز تعدادی از دارو ها جلوی پیشرفت این زخم را گرفته و آن را درمان کنند. این روشهای عبارتند از:

  • پماد دیلتیازم
  • پماد نیتروگلیسیرین
  • پماد ام جی
  • آنتی فیشر

عوارض شقاق مقعدی

برخی از عارضه ها وجود دارند که در صورت عدم درمان ممکن است به وجود بیایند و عبارتند از:

  • عدم درمان: شقاق مقعدی که طی هشت هفته بهبود نیابد، مزمن تلقی می شود و ممکن است نیاز به روش درمانی جدی تری داشته باشد.
  • عود کردن: هنگامی که شکاف مقعدی را تجربه کردید، در صورت عدم رعایت نکات پیشگیری ممکن است به شقاق دیگری دچار شوید.
  • گسترش پیدا کردن زخم: در صورتی که دچار اسپاسم مقعدی مزمن یا یبوست شوید، ممکن است که زخم کوچک اطراف یا داخل مقعد بزرگتر شود.

پیشگیری

شقاق یکی از بیماریهای نشیمنگاهی است که افراد معمولا در مراحل ابتدایی متوجه آن نمی شوند. به همین دلیل همیشه نمی توان از به وجود آمدن زخم مقعدی جلوگیری کرد ، اما با اقدامات پیشگیرانه زیر می توانید خطر ابتلا به آن را کاهش دهید:

  • خشک نگه داشتن ناحیه مقعدی
  • نوشیدن مایعات فراوان
  • خوردن غذاها و غلات فیبری
  • ورزش منظم برای جلوگیری از یبوست
  • معالجه اسهال بلافاصله از ابتلا
  • تعویض مداوم پوشک نوزادان
  • هنگام شستشو نشیمنگاه را به آرامی با صابون لطیف و آب گرم تمیز کنید

سوالات متداول

9 دیدگاه

  1. حسام گفت:

    سلام دکتر من خیلی اسپاسم مقعدی میشم و اذیتم میکنه چون سوزش داره راهی برای درمانش هست

    • hpvdarmanAdmin گفت:

      سلام دوست عزیز. ممکنه به دلیل یبوست یا اختلال در کارکرد عضلات اسفنکتر مقعدتون باشه. لطفا برای مشاوره با ۰۲۱۸۸۸۷۱۰۷۸ تماس بگیرید.

  2. اشکان گفت:

    سلام و خسته نباشید
    من چند ساله پیش عمل شقاق داشتم Sphinctrotomy . و حالا به خاطر جای زخم بعد عمل دچار تنگی مقعدی شدم Anal stenosis. ایا مشکلم با لیزر حل میشه؟

    • hpvdarmanAdmin گفت:

      سلام دوست عزیز. پزشک باید معاینه کنند ولی بله به احتمال زیاد میشه حل کرد مشکلتون رو. لطفا با شماره ۰۲۱۸۸۸۷۱۰۷۸ تماس بگیرید.

  3. مهسا گفت:

    سلام دکتر من عمل جراحی هموروئید داشتم و بعداز خوب شدنش هر از گاهی از مقعدم خون میاد لطفا راهنماییم کنید

    • hpvdarmanAdmin گفت:

      سلام دوست عزیز. اگر هموروئیدتون کاملا خوب شده و پزشک تصویب کرده، ممکنه به بیماری گوارشی یا شقاق مقعدی مبتلا شده باشید. برای تشخیص دقیق حتما باید توسط پزشک معاینه شوید. شماره تماس برای مشاوره و تعیین نوبت: ۰۹۹۱۸۹۵۴۰۹۱ – ۰۲۱۸۸۶۵۸۴۲۶

  4. علیرضا گفت:

    سلام دکتر من دچار شقاق شدم و اوایل شک داشتم به بیماریم تا اینکه عکس مقعد سالم و عکس مقعدی که شقاق داره رو دیدم اینجا فک کنم دیگه شقاق دارم

  5. حامی گفت:

    به خاطر یبوست مقعدم زخم شده و حس میکنم شکاف داره باز تر میشه دکتر کمکم کنین لطفا

    • hpvdarmanAdmin گفت:

      سلام دوست عزیز. پیشنهاد میکنیم تا شقاق مقعدتون باز تر نشده برای درمان با لیزر اقدام کنید که کامل جوش بخورد. کمتر از نیم ساعت زمانتون رو میگیره و عوارضی هم ندارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

تماس با ما